‘Jammer, jammer, jammer. Jammer dat parodie blijkbaar niet kan samengaan met opbouwende kritiek en kwaliteit.

Er is een verschil tussen ‘goedkoop’ en ‘slecht’. Dit nummer is goedkoop én slecht. De tekst gaat werkelijk nergens over. Er zitten niet eens stijlvormen in, geen knipogen of wat dan ook. Gespeeld door een of ander anti-kerkelijk bandje uit Vlaanderen.

Ik vraag me ook af wat er mis is met de genoemde nummers 586 en 342. Er zal best wat over de Opwekkingsnummers te vertellen vallen.

Maar er wordt hier door Goedgelovig één grote zaak zonder enige schaamte overboord gegooid: het gaat om aanbidding. Dat kan zelfs met slechte nummers en goedkope refreintjes (liever niet). Dat aspect met die Geestgevulde aanbidding mis ik bij Goedgelovig. Maar misschien zijn zij zelf gefrustreerde kerkverlaters die nooit in de Geest gedoopt zijn en dus eigenlijk ook maar wat ‘gissen’?

Henk, 10 januari ’08

Beste Henk,

Gesloten ogen zeggen veel. Ze spreken van angst, twijfel, moeite en soms zelfs van schaamte. Hoewel dit geen populaire woorden zijn in de nieuwste aanvullingen van de opwekkingsbundel, want ‘overvloedig is de vreugde die U als een vriend aan mij geeft’ (660) en ‘Winter en zomer, bergen en stromen fluisteren zacht zijn naam’ (664) om nog maar te zwijgen van ‘Oooh’(667), lijken deze begrippen wel ‘de gevoeligheid in het land’ weer te geven waar het verontschuldigende stukje tekst dat het gat opvult tussen de profetische geluiden uit ‘Ooit komt er een dag’ en ‘Hoor het geluid van volken die God aanbidden’ van respectievelijk opwekkingsnummers 665 en 667, over verteld.  Kan de plaatsing van een niet minder realistisch en bijbels onderbouwde maar minder rooskleurige toekomstverwachting dan op zoveel onbegrip stuiten dat reacties worden gegoten in een veroordelend kader waarvan termen als ‘gefrustreerde kerkverlater’ en ‘ongedoopt in de heilige geest’ de omlijsting vormen? Is, zonder zelfs heel diep te hoeven graven in eschatologische studies, een eindtijd waarin verdrukking en stigmatisering van de kerk plaatsvinden, dan zo ondenkbaar? De zelfzekerheid en vreugde die zo overvloedig van de gele blaadjes druipt lijkt dan plots in een schril contrast te staan met de angst en schaamte voor een eenvoudig getal dat toevallig uit drie zessen bestaat. Komt het doordat deze kerk enkel gebouwd wordt diep in harten (opwekking 649) in plaats van zich ook gefundeerd te weten op rotsvaste zekerheid, dat een instantie die verantwoordelijkheid draagt voor de liturgische invulling van een grote groep gelovigen plots alleen komt te staan, overgeleverd aan een ‘gevoeligheid’ waarop het geen beter antwoord kan geven dan het in leven roepen van een nieuw ‘taboe’? Is dit wat de grote inspirator van de opwekkingsbundel heeft bedoeld wanneer hij schreef: ‘Kwaadwilligen kwamen op mij af om mij levend te verslinden, mijn vijanden belaagden mij, maar zij struikelden, zij vielen. Al trok een leger tegen mij op, mijn hart zou onbevreesd zijn, al woedde er en een oorlog tegen mij, nog zou ik mij veilig weten (Psalm 27:2-3)’? Spreekt het omgaan met de kwestie 666 niet eerder van een bevreesd hart en een schichtig gevoel van onveiligheid waar elk vijandig leger in zijn vuistje om lachen moet? Sta niet toe dat ze zich om mij vermaken, laat hun niet kunnen denken: ‘Dit is wat we wilden.( Psalm 35: 24b-25a )’ Het gat dat stichting opwekking heeft achtergelaten was meer dan een ontbreken van een nummer. Het dreigde de kuil te worden waar de ene blinde de andere in begeleidt (Mat. 15:14). Het was de iris van angst en twijfel die in de ogen moest worden gekeken, maar in plaats daarvan sloot opwekking zelf de ogen.

Je zei ook, Henk, dat er geen stijlfiguren of knipogen in de tekst zaten. Ik ben toen even naar de tekst gegaan want het was al weer even geleden dat ik die voor het laatst gezien had, en heb gekeken of dit ontbreken er inderdaad was.

Zullen we samen even kijken?

Achterstevoren kun je het horen,

dat ene nummer daarginds.

Naast de vormelijke knipoog naar Johannes de Heer nr. 836 en opwekking 90 door het woord ‘daarginds’ is er de verwijzing naar het feit dat zowel het woord ‘zes zes zes’ als het getal 666 een palindroom zijn. Tegelijkertijd blijft de concrete invulling van dat nummer in het liedje nog onbekend. De verwachting dat een invulling van dat nummer gegeven zal worden wordt in deze eerste zin gecreëerd. Hoewel iedereen weet om welk getal het gaat komt het getal zelf in het hele lied niet voor. Hierdoor wordt een beroep gedaan op het inzicht en de creativiteit van de lezer om zelf op zoek te gaan naar dat nummer. Hier komt het aan op wijsheid. De knipoog naar ‘het achterstevoren draaien van liedjes om zo geheime boodschappen te ontdekken’ is je ook niet opgevallen?

Staat het verloren tussen je oren?

Hef je linkerhand nu op!

Dit is een verwijzing naar het bijbelvers dat in de hele kwestie 666 de belangrijkste plaats inneemt:Openbaring 13:18 ‘Hier komt het aan op wijsheid. Laat ieder die inzicht heeft het getal van het beest ontcijferen; er wordt een mens mee aangeduid. Het getal is zeshonderdzesenzestig.’ Van dit getal wordt beweerd dat het te vinden zal zijn op voorhoofden en rechterhanden: Openb. 13:16 ‘Verder liet het bij alle mensen, jong en oud, rijk en arm, slaaf en vrije, een merkteken zetten op hun rechterhand of op hun voorhoofd.’  Vandaar de vraag of het verloren staat tussen je oren, en de opdracht om niet de rechter, maar de linkerhand op te heffen. Ook hier is er een knipoog te ontdekken in het typische patroon van een vraag: ‘Staat het verloren?’ die beantwoord wordt met een opdracht: ‘Hef je linkerhand nu op!’, dat in de andere strofen van het lied terugkomt en herkenbaar is van veel andere opwekkingsliedjes zoals opwekking 606: ‘O, hart vol zorg, wat drukt je neer? Is het de last die je opneemt telkens weer? (vraag) Geef hem je lasten, want Hij is trouw.(opdracht)’ of opwekking 413, Hoe kom ik van zonden vrij? (vraag) Leid mij naar het kruis van Jezus (antwoord). Het ‘verloren’ staan is een duidelijke stijlfiguur voor ‘geschreven’ of ‘gedrukt’ staan. Heel veel interpretaties van Openbaring 13:16 interpreteren dit ‘zetten’ als ‘schrijven’ of ‘bekladden’ terwijl het verwijst naar het Griekse ‘dósé‘ wat beter vertaald kan worden met ‘aanbrengen’ of ‘geven’. Toch kiest men in veel visualisaties van dit gegeven voor een duidelijk ‘schrijven’ en de met stift bekladde voorhoofden in het clipje van opwekking 666 proberen ook daar, juist in het overdrijven ervan, aan te geven dat een dergelijk voorgesteld scenario in veel populaire ‘rapture thrillers’ op die manier meer gebaseerd is op menselijk fantasieën dan op wat er in Openbaring over gezegd wordt. Het ‘verloren’ staan is dus niet alleen een stijlfiguur, het probeert de oorspronkelijke tekst goed te interpreteren. Tot slot mogen we niet vergeten te kijken naar de toespeling die de opdracht ‘Hef je linkerhand nu op!’ maakt op een lange lijst opwekkingsliedjes waarin men wordt aangespoord om de handen op te heffen. Terwijl dit vaak een collectief gebeuren beoogt, is er hier gekozen voor een tweede persoon enkelvoud: ‘hef je linkerhand op’. Zo loopt het lied schertsend vooruit op de toenemende tendens van individualiteit en banaliteit in de hedendaagse aanbiddingsliederen. Trouwens, de verwijzing hier naar het gezegde ‘het zit tussen je oren’ , waarmee bedoeld wordt dat veel van de leeuwen en beren die we zien eerder psychologisch zijn en dat het in werkelijkheid allemaal wel meevalt, is je dan ook ontgaan?

Zing een liefdeslied, zing een liefdeslied,

Dan komt de lezer aan het refrein. Wordt hij hier onmiddellijk geconfronteerd met een schijnbare wending? Wat heeft een genre ‘liefdesliederen’ te maken met opwekkingsliederen? Hiervoor gaan we naar de psalmen, en zien daar dat een aantal ervan oorspronkelijk ook geschreven werd als ‘liefdesliederen’. Een voorbeeld hiervan is Psalm 46. ‘Liefdeslied’ is in dit geval dus niet meer dan een stijlfiguur voor ‘psalm’ of ‘aanbiddingslied’. De herhaling van deze opdracht is een gegeven dat men aan het gele papier wel kan toevertrouwen. Tevens komt het bevel om een lied te zingen een geoefende opwekkingsliedzinger en/of bijbellezer heel bekend voor.

Ruil je lofgewaad in voor een rouwkleed.

In eerste instantie denkt men bij deze regel aan een omdraaien van de woorden zoals die in opwekking 603 klinken: ‘Ruil je rouwkleed in voor een lofgewaad’, een knipoog die dan ook onmiskenbaar aanwezig is. Terwijl opwekking 603 zich baseerde op Jesaja 61:3, verliest het waardevolle waarschuwingen in hetzelfde bijbelboek uit het oog: Beef, jullie zorgelozen, sidder, jullie die vol vertrouwen zijn. Kleed je uit tot op het naakte lijf en trek een rouwkleed aan. (Jesaja 32:11). Het schijnbare zelfvertrouwen dat hier door de profeet letterlijk wordt ontmanteld en in sidderen vertaald wordt, doet denken aan het contrast tussen de zorgeloosheid die de hoopvolle liederen uit opwekking uitstralen enerzijds, en de hopeloosheid die wordt geproefd in het nemen van bijvoorbeeld een beslissing omtrent het nummer 666, anderzijds.

Kopen kan je het niet, kopen kan je het niet,

Huil en zing met ons om dit leed. 

Je vroeg om knipogen Henk? Met het gevaar af om nu al te lijken op een zenuwtrek ter hoogte van de oogleden zal ik je er nog meer geven. Het is namelijk onterecht te denken dat ‘kopen kan je het niet’ een verwijzing is naar het liedje ‘Je kunt het niet kopen met je geld’. Waar deze zin in werkelijkheid op zinspeelt is Openbaring 13:17 Alleen mensen met dat teken – dat wil zeggen de naam van het beest of het getal van die naam – konden iets kopen of verkopen. Vandaar dus ook dat er beroep zal moeten worden gedaan op ‘ruilhandel’, hetgeen voorafgaand vers ‘Ruil je lofgewaad’ nog eens verduidelijkt. Dezelfde ruimte die in veel psalmen en ook bijvoorbeeld in een boek als Job wordt gegeven om stil te staan bij verdrietige gevoelens zoals die in de eindtijd steeds meer op de christen zullen afkomen, wordt geboden in de laatste regel van het refrein: ‘Huil en zing met ons om dit leed.’ Toch schuilt er in het ‘ons’, door de solidariteit en samenhorigheid, een vonk van hoop.

Voorlopig ga ik het hierbij laten Henk. Ik vind het belangrijk om tijd te steken in het uitleggen van hetgeen ik doe, op de één of andere manier lijk ik daar al heel mijn leven mee bezig te zijn, maar er zijn grenzen. Als je trouwens ook maar over één van de liedjes uit de nieuwste toevoeging van opwekking  evenveel zinnig kunt schrijven dan ik nu net deed over de eerste acht regels van opwekking 666, zal ik de rest van het lied ook voor je ontrafelen. Misschien dat je dan zal opvallen waarom er geen praatjes meer verkocht kunnen worden, en de vreugdeolie in een steeg gedeald wordt. Of, om een tipje van de sluier en het trouwkleed op te lichten, dat het lied een waarschuwing is voor jongeren om geen ongelijk span te vormen.

Tot slot nog dit Henk… weet je wat het geven van een knipoog en het ontvangen van een knipoog gemeenschappelijk hebben? Het is allebei onmogelijk voor iemand die zijn ogen dicht heeft gedaan. Om te knipogen moet je je ogen open houden. Men zegt wel eens: ‘In het rijk der blinden is éénoog koning.’ Maar als zelfs deze koning zijn laatste oog sluit, wie zal dan de knipoog zien?

Groetjes,

Jake

1.

2.

3.

Verwijzingen:
“Het klonk als een gebed, en Quinten had moeite een lachje te onderdrukken. Steeds vaker kwam dat oude mengsel van grappen en ernst terug, dat hij zo goed kende van vroeger. Of beter het was nu juist geen mengsel, het ene was tegelijk het andere, -de grappen waren ernst, zonder daardoor minder grappen te zijn. Misschien had niemand dat ooit begrepen, behalve Max; misschien had daarop hun vriendschap berust.”
Harry Mulisch – De ontdekking van de hemel (Amsterdam 1992), 798.
Ik droomde de waarheid en hij kwam hard aan
Viel binnen in het donker en ging voor me staan
Ik droomde de waarheid en hij riep mijn naam
Zei: “ga je even schamen jij hebt niets gedaan”
Doe Maar, Klaar (2000), Een droom.
Ik zal uw naam bezingen, geslacht na geslacht,
alle volken zullen u prijzen, eeuwig en altijd.
Psalm 45:18

De oude duif had geen naam.
Ze had er nooit een gekregen.
Vinkje noemde haar: “mevrouw de Duif”.
Ze werden vrienden.

Het werd winter.
Vinkje ging op reis,
met de hele familie Vink.
In het park nam hij afscheid van zijn vrienden.
Ook van mevrouw de Duif.
Ze pikte juist een beukennootje met haar snavel.
“Wat doe je?” vroeg Vinkje.

“Ik help de eekhoorn” zei de duif.
“In de winter blijf ik in het park.”
“Nu verzamel ik nootjes die de eekhoorn dan eten kan.”
“Ik help je” zei Vinkje.

Het werd avond.
Vinkje zat te rusten op een tak.
Hij keek naar zijn vriendin: “mevrouw de Duif”
Ze had een beukennoot in de snavel.
“Ik zal haar missen deze winter” dacht hij.
“Gelukkig zie ik haar in de lente weer.”
MAAR WAT WAS DAT?

“Pas op” riep Vinkje “een poes”
Te laat! De duif zat tussen twee zwarte poten.
Fladderend probeerde ze weg te vliegen.
“Laat haar los” riep Vinkje.

Daar lag de duif, doodstil.
Het beukennootje zat nog in haar snavel.
Vinkje keek haar droevig aan.
Hij dacht: “Dat is een zieke vriend”
Eigenlijk was ze gewond.
Ze was dood.
Een dode tortelduif.

Het werd avond.
De dode duif lag er nog steeds.
Op het pad naast het zwembad.
Vinkje was bang: “wie kwam daar aan?”

Een dame in badpak stopte bij de duif.
“Wat vies” zei ze, “wie ruimt dit op?”
“Gaan duiven naar de hemel?”vroeg een jongen.
“Iemand heeft eten met gif gemengd en uitgedeeld”
deelde een politieman mee.
“Niets gemend en niets gedeeld” mengde de boswachter zich.
“Deze vogel is aangevallen!”

“Wie doet nu zoiets in vredesnaam?” vroeg de dame.
“Vrede” zei een meisje, “dat is inderdaad een mooie naam”.
Ze begroef de duif en maakte een  bordje:
“Hier rust Vrede“

Vink had alles gehoord en gezien.
Hoe de duif was gestorven.
Hoe iedereen vragen stelde.
Hoe verdrietig het kleine meisje was.
Hoe de dode duif een naam kreeg.
Hoe ze begraven werd.
Hij zou haar nooit meer zien.

De dode Duif had nu een naam.
Ze had er nooit een gekregen.
En toen ze dood ging noemde iemand haar: “Vrede“.
Ooit waren ze vrienden, Vink en Vrede.

Het werd lente.
Vinkje zat in het park,
Op het pad naast het zwembad.
In het gras zag hij iets bewegen.
Vinkje dacht: “Dat is een mooie boom.”
Eigenlijk was het nog een plantje,
Het was nog heel klein.
Een heel klein beukenboompje.

Hij kent de naam van elke paddenstoel, elke vogel, elke boomhut. Hij waant zich de boswachter, de gynaecoloog van het woud… en hoopt haar onder die bevoegdheid volkomen in te palmen. Zijn poging degenereert echter het abstracte schilderij waarvan onbenoemde geluiden, geuren en kleuren de compositie vormen tot een paint-by-number werkje. Plas ik in de beek en hij wordt giftig, ga ik liggen in het gras naast de weg en hij wordt groen. Toch ben ik niet jaloers op hem. Ik weet dat het bos mij honderd keer meer lief heeft, simpelweg omdat ik haar toesta mij honderd keer meer te geven dan Latijnse vogelnamen en de afbakening haar paden. Ze vergist zich niet wanneer ook andere minnaars, bejaarden met een skiuitrusting alsof ze de Mont-Blanc gaan beklimmen, door haar worden afgewimpeld als hopeloze helden op stokken. Niets of niemand om jaloers op te zijn. Ik ben van haar, en zij is van mij.

Na een half uur kom ik op een plaats waar een groot aantal bomen gekapt of gesnoeid is. Het doet me denken aan gladde benen, en vol bewondering ruik ik de geur van hars. Is het toevallig dat ik op deze intieme plek mijn grootste concurrent tegenkom? Geen witte skistokken, geen hond en op het eerste gezicht ook geen kennis van Latijnse terminologie. In de schaduw van een beuk kijkt hij me uitdagend aan. Terwijl ik al die tijd traag geslenterd heb versnel ik nu mijn pas om de confrontatie aan te gaan. Oogcontact… een knipoogje… een homoseksuele pedofiel. Behoedzaam probeert hij me te lokken met chocoladesigaretten. Beleefd antwoord ik dat ik mezelf te oud acht voor een pedofiel, dat het oktober is en ik bijgevolg geen sigaret aanraak, en dat hij het pakje niet op een plek moet steken waar het zonlicht niet schijnt. Ik heb geleerd zulke dingen goed aan te pakken. Mijn vriend Simon reageerde in een dergelijk situatie door te zeggen dat hij te hetero was voor een homoseksueel, geen melkchocolade lustte maar enkel puur en dat de pedofiel het pakje chocoladesigaretten moest steken op een plek waar het zonlicht niet schijnt. Dat was dom geweest. Zulke woorden winden deze mannen juist op. Daarenboven is dat plekje, ondanks het feit dat er geen zon schijnt, te warm en doet de chocola smelten. Gelukkig is Simon een fanatiek beoefenaar van Ju-Jutsi, karate en rugby en laat niet makkelijk een kans liggen om een fraaie combinatie van deze drie sporten te demonstreren. Medelijdend haal ik het afgekloven stukje zoethout tussen mijn tanden en geef het hem. “Probeer dit eens” fluister ik “een zoethoudertje”. Begripvol kijkt de man me aan. Hij weet dat zijn strijd verloren is.

Iets verder rent een meisje, het haar in een staart. Ze is mooi. Ik laat haar stoppen en waarschuw voor de verkrachter. Dan zie ik onder haar trui een stukje fluorisrend geel textiel. Teleurgesteld kijk ik haar aan en zeg op een toon zo cynisch dat zelfs een telefoniste van Nuons klantendienst het gehoord moet hebben: “Mooi vestje trouwens!” Ze bloost. En daar, midden in het bos en buiten adem, mijn opmerking voor een openingszin aanziend, vraagt ze of ik misschien een safke voor haar heb. “Meisje toch…” gebaar ik hulpeloos “het is oktober”.

Te veel Fred Durst. De mooie herinneringen die zijn muziek opriep uit de tijd dat ik wandelende in de Antwerpse jodenbuurt en het keep on rollin’ advies ter harte nemend knipoogde naar verlegen Joodse meisjes die nog geen pruik droegen, maken plaats voor de onbestemde indrukken van het claustrofobische Leuvense straatbeeld. Ik moet stoppen met luisteren. Stoppen voordat de Leuvense lucht het Antwerpse aroma aan de “Chocolate Starfish and the Hot Dog Flavored Water” helemaal heeft verwaterd.

“May Your Kingdom come
And Your will be done
As we serve Your heart
Serve Your heart
Let salvation flow
As Your people pray
Lord we long for more
Long for more”

Ik zing luid mee. Een gelukkige jongeman, aan het begin van zijn carrière, nog zonder vrouw of kinderen, een splinternieuw gezondheidsbewijs op zak, een bloeddruk van dertien op acht.

PIEF, POEF, PAF.

Drie doelgerichte kogels doorboren zijn hart. Hij valt met mijn fiets in een plas. Doodse stilte. Het voorwiel blijft nog draaien. Niet lang want de dynamo zorgt voor weerstand, de enige weerstand die geboden werd bij deze tragische moord. Langzaam dooft het licht. Hij ligt mijn lichaam, bloedt mijn bloed en zwijgt mijn gezang. Vijf minuten later vindt een wandelaar mijn lijk. Daarnaast de koptelefoon die inmiddels een volgend liedje is begonnen:

“No wonder I call You the Saviour
No wonder I’m singing”

Het was het allerbeste, het meest perfecte, met stip het briljantste moment voor een aanslag op hem, op mij. De moordenaar hoefde zelfs niet bang te zijn dat ergens in de schoot van een vrouw een door mij verwekte zoon zou groeien die over vierentwintig jaar wraak kon nemen. Vijf minuten later kom ik thuis. “Je hebt je kans verkeken lafaard” denk ik terwijl ik de garagedeur sluit “je komt vijf minuten te laat.”

meer cartoons op:

http://jesusclub.wordpress.com/player-club/